Гомель
+30°C

Адрес редакции: 246047, г. Гомель, ул. Димитрова, 57

Успаміны з дзяцінства Галіны Гузянковай

Мяне заўжды цягне ў маленькую вёсачку Апанасаўку, якая, нібы перапёлчына гняздечка, ляжыць сярод жытнёвых палёў. Бо гэта месца для мяне святое: тут я правяла маленства, тут адчула сябе асобай. Каб сказаць, што я, акрамя сваёй вёскі ды Гомеля, нічога не бачыла, дык не! Давялося мне пабываць у Санкт-Пецярбурзе і ў Прыбалтыцы, ва Украіне і на Каўказе, у Крыму і ў краінах Заходняй Еўропы. Даводзілася любавацца старажытнымі палацамі і храмамі, сучаснымі гмахамі са шкла і бетону. Ды мая маленькая вёсачка мілей мне за ўсе іншаземныя дзівосы, бо ёй назаўсёды належыць маё сэрца.

Прыгарадны аўтобус высадзіў мяне на шляху і паехаў далей, а я звярнула на дарогу, што вяла да вёскі. Зняла басаножкі і ступіла ў дарожны пыл, такі цёплы і мяккі. Хіба ж магла я адмовіцца ад такой раскошы — прайсці басанож па дарозе, дзе бегалі калісь мае малыя ногі?! Іду ўздоўж жытнёвага поля, удыхаючы на ўсе грудзі роднае гаючае паветра. Цягнецца да сонейка збажына, сінеюць на ўскрайку васількі.

IMG-5d9be43f3919fca383c250fba595dc76-V.jpg

А вось справа, за жытамі, — лажок. Як жа ён змяніўся! Раней тут былі толькі купіны ды кустоўе, а зараз дрэўцы павырасталі. Тут, у лажку, мы, вясковая малеча, бавілі час з ранку да вечара, бо ў сярэдзіне яго біла крынічка, утвараючы невялікую сажалку. Абмазаўшыся глеем, мы кідаліся ў ваду і купаліся да пасінення, потым, расцяліўшы посцілкі, грэліся на сонцы. Вакол сажалкі расло шмат кветак: мяккія “пуховачкі”, белыя з жоўтымі тварыкамі рамонкі, званочкі, дзікія гваздзючкі, пакручастыя “баранчыкі”, “вераб’іны гарошак” сцяліўся паміж імі… А ў асацэ жаўцелі “пеўнікі”.

Вясной у лажку “давалі канцэрт” жабы, і чуваць іх было далёка. “Бабуля, — пыталася я, — а чаго яны так крычаць?” “А яны запрашаюць адзін другога ў госці. Паслухай! “Кум!” — заве адна жаба. “Кума! Кума!” — адзываецца другая”. “І праўда”, — згаджалася я.

А вось і вёска. Раней тут было дваццаць хацін, якія стаялі адна насупраць другой. Зараз засталася палова. Наша хата была крайняй. Яе ўжо няма: разабралі на дровы. Няма дрэў, якія стаялі ўздоўж плоту: бярозы, клёна, ліпы, рабінак. Толькі старыя грушы засталiся на падворку. Яны цягнуць да мяне сваё счарнелае голле, нібы вітаюць, пазнаўшы. Гарачы камяк у горле перашкаджае дыхаць. “Няма таго, што раньш было”. Прыхінулася да крайняй грушы: “Дзякуй, што пазнала”. Мы заўсёды былі з ёй сяброўкамі. Мяне, малую гарэзу, прывязвала да яе на нейкі час бабуля, каб я не замінала ёй палоць грады, бо аднойчы я “дапамагла” ёй, чысценька павырываўшы проса. На яе галіне мне ладзілі арэлі. Потым, калі я падрасла, любіла ўзлазіць на яе вершаліну. Уладкаваўшыся ў разгаліне, разглядала наваколле. Блакітна-зялёныя маладыя жыты калыхаў вецер, і па полі хадзілі хвалі, нібы па моры. А з другога боку, за вёскай, блакітнымі азёрамі квітнелі ільны. Я адчувала сябе капітанам карабля, які плыве ў сусветнае падарожжа.

А ўзімку па гэтым полі я любіла хадзіць на лыжах. Цвёрдая скарыначка шарпаку блішчэла на сонцы. Звычайны быльнёг, пакрыты кучаравай шэранню, выглядаў казачна прыгожым. І маё маленькае сэрца замірала ад гэтай прыгажосці, ад адчування прасторы і свабоды.

Паціху іду па вуліцы, успамінаючы тых, хто жыў тут. У асноўным гэта былі ўдовы: цёткі Куліна, Вольга, Маруся, Маўра; бабулі Хадоска, Хадора, Салоха. Працавітыя і сардэчныя жанчыны, якія ў цяжкі пасляваенны час цягнулі на сабе гаспадарку, гадавалі дзяцей. Мужчын пасля вайны засталося мала.

Зараз у вёсцы зімуе толькі адна сям’я. Старыя людзі памерлі, маладыя разляцеліся па свеце. Некаторыя прыязджаюць у родную вёску, як на дачу. Старая, што сядзіць на зэдліку ля хаты, углядаецца, прыкрыўшы ад сонца вочы далонню, пытае: ”Чыя Вы? Ці не Вусцінніна ўнучка?” — “Так, Вусцінніна”, — кажу я. Даўно нiхто мяне так не называў.

У канцы вуліцы — калодзеж. Апускаю вядро ў яго сцюдзёную глыбiню, дастаю вады, п’ю і не магу напіцца. Смачная, такой у горадзе не паспытаеш! Ля калодзежа раўчачок, як тады, у маленстве. Толькі раней тут поўзалі пчолы — пілі ваду. Мы, малыя дурні, тапталіся ў раўчуку, каб пчолы пакусалі нас. Тады старая Вуліта, жонка гаспадара, які трымаў пчол, капне на скібку хлеба некалькі кропель мёду. Нам, пасляваенным дзеткам, так хацелася салодкага, што мы зноў і зноў прасілі пчол, каб яны нас пакусалі.

IMG-c678a9b3d6d8944cbbbbcd8d4f2783bb-V.jpg

На краю вёскі спыняюся і дзіву даюся. Там, дзе калісь было падвор’е цёткі Моці, вырас маладзенькі бярозавы лясок.

У нізіне — балацянка, на якой увесну цвіла жоўтымі ліхтарыкамі лотаць. Узімку, калі на балацянцы паміж купінамі застываў тонкі лядок, дзецi скакалі па ім — “гнулі падушкі”. Часам гэтая забава канчалася плачэўна: мы правальваліся па пояс у халодную ваду і тады беглі да спагадлiвай цёткі Маўры, якая давала нам прытулак на гарачай чарэні і сушыла ў пячурках нашу вопратку і валёнкі.

За балацянкай ляжыць луг. Вясной усе вясковыя дзеці, падвязаўшы фартушкі, спяшаліся сюды па шчаўё. Лічылася за вялікі гонар прынесці дамоў поўны фартушок. І такім смачным быў той боршч, звараны бабуляй у печы, прыпраўлены зялёным пер’ем цыбулі-татаркі і лыжкай смятаны!

А колькі радасці было проста пагуляць у гэтым пышным разнатраўі! Тут табе і духмяная кашка, якая фарбавала нашы насы ў жоўты колер, і ліпкая смолка, і зорачкі… А які пах стаяў наўкола! А яшчэ луг дарыў нам прысмакі: часам мы знаходзілі соты дзікіх пчол, частаваліся салодкiмi каранямi аiру, смакавалi кветачкi канюшыны. А на канаве, на краю лугавіны, нас чакаў яшчэ адзін цуд: тут, у траве, раслі кусцікі сунічак. З вяночкамі на галовах і з букетамі кветак вярталіся мы дамоў.

Мая бабуля Вусціння ведала лекавыя зёлкі, збірала іх, сушыла і потым лячыла нас, дзетак, ад розных хваробаў. Часам яна брала мяне з сабой на луг, паказвала расліны і казала: “Вось гэта, дзіцятка, чабарок, панюхай, як добра пахне! А вось гэта святаяннік, гэта мята… Будзем узімку чаёк смачны гатаваць!”.

Днём луг быў такі прыветны і ласкавы, а вечарамі, калі над ім плыў белы туман, луг здаваўся таемным і загадкавым. Там крычаў дзяркач, злуючыся на кагосьці. Было трохі страшнавата чуць гэты скрыпучы голас. А перапёлкі з жытоў угаворвалі: “Спаць пара! Спаць пара!”

Вяртаюся назад. “Кі-гі! Кі-гі!” — крычаць мне кнігаўкі. А мне чуецца: “Ку-ды? Ку-ды?”

Па вузкай сцежцы падыходжу да вясковых могілак. Тут, у засені дрэў, спяць вечным сном мае прадзеды, дзяды, бацька і маці, другія родзічы. Не пакінулі яны мне ў спадчыну ні золата, ні срэбра, ні дарагіх камянёў. Яны пакінулі мне такую спадчыну, якую ні за якія грошы не купіш. Гэта спадчына — родная зямля, палітая іх потам і крывёю, гэта маленькая вёсачка, якую заснаваў пра-
дзед Апанас Тузаў і якая носіць яго імя. Яны навучылі мяне любіць родную зямлю, паважаць працавітых і таленавітых людзей, якія жывуць на ёй, пявучую беларускую мову. Гэта ім, маім продкам, я абавязана ўсім лепшым, што ёсць у мяне. Зямны паклон вам, родныя мае!

Я зноў выходжу на стары шлях. Здалёк паказаўся аўтобус. Бывай, мая вёска! Пабыла я тут — быццам жывой вады напілася, бо “лепей ад роднага краю нічога ў свеце
няма”.                            

Галіна Гузянкова.

Фота з архіва аўтара.

Прочитано 7461 раз
Авторизуйтесь, чтобы получить возможность оставлять комментарии

Популярное

  • Январь 22, 2019 Общество 854
    21 января Михаилу Рычкову исполнилось 95 лет! В центре культуры Гомельского района с 95-летием поздравили ветерана Великой Отечественной войны, почетного гражданина Гомельского района, кавалера ордена Почета Республики Беларусь Михаила Рычкова.…
  • Январь 19, 2019 Общество 649
    Православные верующие 19 января празднуют Святое Богоявление, Крещение Господне. Праздник отмечают в Старой Белице: Жители Гомельского района проводят крещенские купания. Арки и кресты, настил в Чёнках помог сделать санаторий "Чёнки", в…
  • Январь 22, 2019 Профсоюзы 627
    Гомельская областная организация общественного объединения «Белорусский союз женщин» более 10 лет уделяет внимание женщинам села. Уже традиционными стали посещения активистами «БСЖ» тружениц села на рабочих местах. Так, 15 января активисты…
  • Январь 20, 2019 Тема недели 610
    Президент Беларуси Александр Лукашенко не видит оснований менять сложившийся внешнеполитический курс страны. Об этом он заявил на встрече в преддверии 100-летия белорусской дипломатической службы, на которой присутствовали министры иностранных дел,…
  • Январь 22, 2019 РОЧС 582
    Значимая роль в предупреждении ЧС, в том числе и пожаров в жилищном фонде, принадлежит смотровым комиссиям. Здесь включаются в работу все субъекты профилактики, причем каждый должен знать и выполнять свои обязанности…
  • Январь 21, 2019 Общество 527
    21 января прошел День сельского Совета, посвященный взаимодействию органов местного управления и самоуправления Терюхского сельсовета с предприятиями, организациями и учреждениями по решению вопросов жизнеобеспечения населения, благоустройства населенных пунктов и наведению…

Архив

« Февраль 2019 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28